Ortofon MC X40 Moving-Coil Κεφαλή Πικάπ

Ortofon MC X40 Moving-Coil Phono Cartridge

[ Δοκιμή soundstageultra.com e-περιοδικό Αύγουστος 2025 από τον: Jason Thorpe ]

Πριν από περίπου οκτώ χρόνια, καθόμουν στο μπαρ του λόμπι του ξενοδοχείου Bonaventure στο Μόντρεαλ του Καναδά. Ήταν βράδυ Σαββάτου και σε εξέλιξη το Montreal Audio Fest 2017. Το μπαρ γρήγορα γέμισε με πολλούς από τους εκθέτες. Θυμάμαι εκείνο το συγκεκριμένο βράδυ λοιπόν, σε μια χαλαρή συζήτηση, “εμποτισμένη” με πολύ καλής ποιότητας τοπική μπίρα, πέρασα περίπου μια ώρα συζητώντας με τον Harry και τον Mat Weisfeld της γνωστής VPI Industries των πικάπ. Αυτή η συνεύρεση πατέρα και γιου αποτελούσε εξαιρετική παρέα. Η ήρεμη και γαλήνια συμπεριφορά του Harry, μαζί με τον πλούτο των γνώσεών του για τα αναλογικά, ταίριαζε τέλεια με τον αχαλίνωτο ενθουσιασμό του Mat. Κάποια στιγμή, συζητούσαμε για τις κεφαλές πικάπ (cartridges), ένα θέμα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και για τους τρεις μας. Ανέφερα ότι σύντομα θα παραλάμβανα την 'εξωτική' κεφαλή Blue Dragon από την Top Wing της Ιαπωνίας. Συζητήσαμε για τα πιθανά πλεονεκτήματα αυτού του moving-magnet (κινητού μαγνήτη) σχεδίου που είχε «οδηγηθεί στα άκρα», καθώς και για την αστρονομική του τιμή (~13.000,-€)! Κάποια στιγμή, είδα τον Harry να συγκεντρώνει τις σκέψεις του και να μου απευθύνεται, κι έτσι ανασηκώθηκα, ήπια μια γουλιά από την μπύρα μου και περίμενα να μιλήσει.

«Ξέρεις ποια είναι η καλύτερη κεφαλή που έχω δοκιμάσει ποτέ;» με ρώτησε. Αναμένοντας μια βαρυσήμαντη δήλωση, δεδομένου ότι ο Harry είχε δει πολλά στη ζωή του.

«Η Ortofon Quintet Blue», είπε με τόνο οριστικής βεβαιότητας ! «Ελέγχω κάθε κεφαλή που περνάει από τα χέρια μας, που δοκιμάζουμε, και αυτή είναι απλώς φανταστική. Όταν την εξετάζω ακόμη και στο μικροσκόπιο, η βελόνα είναι τέλεια ευθυγραμμισμένη με το cantilever. Έχει κατασκευαστεί με απίστευτη ακρίβεια και ακούγεται υπέροχα.»

Εκείνη την εποχή, συνέβαινε να έχω μια Quintet Blue. Χρησιμοποιούσα αυτή τη χαμηλής εξόδου moving-coil (κινητού πηνίου) κεφαλή για χρόνια και την λάτρευα. Όταν φθάρθηκε με τον χρόνο, επέστρεψα στην τότε αναφοράς μου, την κεφαλή Roksan Shiraz, αλλά όσο χρησιμοποιούσα την Ortofon, απλώς λάτρευα τον ήχο της. Όταν επέστρεψα από το Μόντρεαλ, έβγαλα την Ortofon και την τοποθέτησα ξανά στο Pro-Ject RPM 10 Carbon πικάπ μου. Και άκουσα πάλι. Είχε γράψει πολλά χιλιόμετρα και πλησίαζε το τέλος της ζωής της, αλλά ναι, εξακολουθούσε να ακούγεται υπέροχα. Για δες πράγματα!

Σκέφτομαι εκείνη τη συζήτηση—και εκείνη την κεφαλή—τώρα, καθώς μόλις τον περασμένο Μάιο, στην έκθεση MOC High End 2025 στο Μόναχο, περνούσα από το δωμάτιο της Ortofon και άρπαξα ένα διαφημιστικό φυλλάδιο. Δεν έδωσα ιδιαίτερη σημασία εκείνη τη στιγμή, αλλά στο ξενοδοχείο έριξα κάποιες ματιές. Η Ortofon παρουσίαζε μια νέα σειρά προϊόντων, τη σειρά κεφαλών κινητού πηνίου MC X. Όλα καλά, αλλά όσο κοιτούσα πιο προσεκτικά, παρατήρησα ότι η κορυφαία κεφαλή αυτής της moving-coil σειράς MC X μοντέλο "40" πωλείται στις ΗΠΑ για 999 δολάρια, στον Καναδά για 1449 δολάρια, στη Βρετανία για 875 λίρες ή στην Ευρώπη για 999 ευρώ. Επιθετική τιμή για μια μεσαίας κατηγορίας moving-coil κεφαλή. Διάβασα παρακάτω στο φυλλάδιο... Αυτή η κεφαλή, η MC X40 και κορυφαία της σειράς MC X, διαθέτει cantilever από βόριο, βελόνα Shibata και πηνία τυλιγμένα με ασήμι υψηλής καθαρότητας ! Το κεφάλι μου άρχισε -που λένε- να γυρίζει! Χωρίς να λάβω υπόψη άλλες πτυχές του σχεδιασμού, στις οποίες δεν είχα εμβαθύνει τότε, κεφαλές με αυτά τα χαρακτηριστικά συνήθως πωλούνται σε διπλάσια τιμή. Κάτι τέτοιο είναι βέβαιο.

Tην επόμενη μέρα, καθώς επέστρεφα στην έκθεση MOC, προσπάθησα να εντοπίσω τη Drahomira Hustinova, γενική διευθύντρια της Ortofon USA. Γινόταν χαμός εκεί μέσα, φαινόταν πως όλοι (ακόμη και ...ο σκύλος τους) ήθελαν πληροφορίες για αυτή τη νέα σειρά κεφαλών! Η Ortofon έπαιζε δίσκους χρησιμοποιώντας τις νέες MC X κινητού πηνίου, αλλά είναι μάταιο να προσπαθείς να ακούσεις μέσα από ένα ασφυκτικό πλήθος στα δωμάτια, οπότε πήρα μια τυπική επαγγελματική κάρτα και αποχώρησα. Το πρώτο πράγμα που έκανα όταν επέστρεψα στον Καναδά ήταν να στείλω ένα email στη Hustinova και με συνέδεσε με τον Louis Dorio, τον ειδικό προϊόντων της Ortofon. Με ταχύτητα σφαίρας, κατέφθασε μέσω ταχυδρομείου μια MC X40 στο σπίτι μου !

Η υψηλή τεχνολογία συναντά .. την χαμηλή τεχνολογία !

Οι κεφαλές MC X είναι χτισμένες γύρω από έναν σκελετό από ανοξείδωτο ατσάλι, που δημιουργείται με τεχνολογία metal injection molding (MIM). Το εσωτερικό της κατασκευής έχει κυψελωτή, σαν μια κηρήθρα δομή, σχεδιασμένη για να διατηρεί την ακαμψία μειώνοντας παράλληλα το βάρος. Ο σχεδιασμός τύπου κηρήθρας είναι ορατός μόνο στην επάνω πλευρά της κεφαλής, καθώς το υπόλοιπο σώμα προστατεύεται με επικάλυψη και καλύπτεται από κέλυφος πολυμερούς. Η Ortofon παρουσίασε μια νέα μαγνητική δομή για τη σειρά MC X. Ο μαγνήτης είναι ενσωματωμένος στο πίσω μέρος και η ανάρτηση κατασκευασμένη από μια ελαστική σύνθεση. Υπάρχουν τρεις οικονομικότερες κεφαλές στη σειρά MC X, όλες κατασκευασμένες με το ίδιο πλαίσιο, την ίδια μαγνητική δομή και το σύρμα αργύρου (κοινώς ασημένιο) των πηνίων που χρησιμοποιείται και στην κορυφαία MC X40. Οι διαφορές μεταξύ των μοντέλων περιορίζονται στο υλικό του cantilever και στον τύπο της βελόνας. Όταν έρθει η ώρα να αντικατασταθεί η MC X40 — είτε λόγω ηλικίας, είτε λόγω ατυχίας — η Ortofon προσφέρει το 25% της αρχικής αξίας ως ανταλλαγή για μια νέα κεφαλή.

Όπως έμαθα στη High End 2025 στο Μόναχο, η ολοκαίνουργια σειρά MC X σύμφωνα με τον Dorio, θα αντικαταστήσει τελικά τη σειρά Quintet, η οποία είχε εντυπωσιάσει τον Harry Weisfeld. Προς το παρόν και για περιορισμένο διάστημα, και οι δύο σειρές θα συνεχίσουν να είναι διαθέσιμες. Δεν υπάρχει κάτι στις προδιαγραφές της MC X40 που να δείχνει 'περίεργο': η κεφαλή αποδίδει ένα λογικό 0,4mV βολτάζ στην έξοδο της, επίσης είναι συμβατή με τους περισσότερους σύγχρονους βραχίονες μεσαίας έως χαμηλής μάζας. Ζυγίζει 8,6 γραμμάρια. Η Ortofon συνιστά βάρος ανάγνωσης 2 γραμ. και "load" μεγαλύτερο από 50 ohms. Μια προδιαγραφή που οι κατασκευαστές παραλείπουν συνεχώς είναι το ύψος. Αυτό, για μένα, αποτελεί μια σημαντική διάσταση, δεδομένου ότι κάποιοι βραχίονες δεν διαθέτουν ρύθμιση κάθετης ανάγνωσης (VTA) και άλλοι πάλι μπορούν να δεχτούν μόνο συγκεκριμένο εύρος. Η MC X40 είναι μια αρκετά "ψηλή" κεφαλή. Το VPI Prime Signature μου δεν είχε κανένα πρόβλημα να την φιλοξενήσει, αλλά ναι — η γνώση είναι δύναμη. Δεδομένου ότι οι οπές στήριξης της MC X40 είναι με σπείρωμα και η κεφαλή έρχεται με προστατευτικό κέλυφος βελόνας, η εγκατάσταση ήταν παιχνιδάκι. Όταν υπάρχει ένα καλό, στιβαρό προστατευτικό βελόνας, χρησιμοποιώ τις μικρές μυτοτσίμπιδες για να προσαρτήσω τα καλώδια του βραχίονα πριν τοποθετήσω την κεφαλή στον βραχίονα. Με αυτό τον τρόπω ελαχιστοποιώ τον κίνδυνο και κάνω τη ζωή ευκολότερη.

Το μακρύ, κωνικό σώμα της MC X40 και η καμπυλωτή περιοχή πάνω από τη βελόνα κάνουν την ευθυγράμμιση τόσο εύκολη ! Σχεδόν το ίδιο με αυτή μιας “γυμνής” κεφαλής. Η "ορατότητα" των γραμμών του κέλυφους της είναι εξαιρετική από όλες τις γωνίες. Είπα ήδη ότι η κεφαλή έχει αρκετό ύψος, οπότε χρειάστηκε να ανεβάσω τον άξονα VTA του VPI επίσης πολύ ψηλότερα από το συνηθισμένο. Η MC X40 συγκαταλέγεται περίπου "στη μέση" όσον αφορά την απόδοση θορύβου επιφάνειας. Δεν ήταν λοιπόν η πιο αθόρυβη στα αυλάκια, αλλά ήταν απολύτως αποδεκτό το αποτέλεσμα. Χρησιμοποίησα αποκλειστικά ένα phono stage της Mola Mola μοντέλο Lupe μέσω ενός καλωδίου Nordost Frey RCA-to-XLR. Σύμφωνα με τη σύσταση της Ortofon, ρύθμισα τη δύναμη/βάρος ανάγνωσης (VTF) στα 2 γραμμάρια, και αυτό ακούστηκε σωστό. Όπως θα διαβάσετε σε λίγο, η MC X40 είναι "ζωηρή" και βρήκα ότι τα 100 ohms ήταν το καλύτερο "load" αντίστασης. Οτιδήποτε υψηλότερο και άρχιζε να ακούγεται ελαφρώς εκτός ελέγχου.

Από την πρώτη στιγμή, με μάγεψε ο τρόπος με τον οποίο η MC X40 αποδίδει τα πιατίνια και τις κιθάρες. Τα πρίμα ήταν καθαρά και καλά ελεγχόμενα, γεμάτα ενέργεια και ζωντάνια, αλλά χωρίς καθόλου σκληράδα ή τραχύτητα. Ετοιμάζομαι να ταξιδέψω στην Ευρώπη καθώς γράφω αυτές τις γραμμές και επειδή προφανώς δεν είμαι αρκετά αγχωμένος, έβαλα το Clear Spot (Rhino Records RCV1 2115) του Captain Beefheart and the Magic Band, ένα 'άγριο' άλμπουμ που αποτελεί πραγματική άσκηση στην υπερβολή υψηλών συχνοτήτων. Είναι μια μουσική 'φωτιά' των αρχών του ’70, γεμάτη υπερενισχυμένες κιθάρες και κατακεραυνιστικά ντραμς. Το Clear Spot είναι ηχογραφημένο αρκετά “καυτό” που λένε στα στούντιο (hot recording) και μέσω μιας MC X40 μου έκοψε την ανάσα. Έπαιξα ολόκληρο το άλμπουμ δύο φορές συνεχόμενα! Εκείνο το θέμα με τα πιατίνια; Με το κεφάλι μου να κουνιέται ρυθμικά όσο άκουγα το “Big Eyed Beans from Venus”, η Ortofon ενίσχυσε το δυναμικό εκτόπισμα τόσο του αρχικού χτυπήματος όσο και των αρμονικών που αντηχούσαν από τα ντραμς του Art Tripp. Οι εικόνες των πιατινιών και των αρχικών χτυπημάτων στο ταμπούρο ήταν άριστα καθορισμένες και συγκεκριμένες στον χώρο, αλλά με 'αέρα' που εκτείνονταν πέρα από το πραγματικό σημείο της πρόσκρουσης.