Martin Logan ESL X electrostatics [Δοκιμή: The Ear]

Martin Logan ESL X  Ηλεκτροστατικά Ηχεία

«μια εξαιρετικά δελεαστική συνταγή σχεδίασης ηχείου»

Κριτική ηχείων Martin Logan Electromotion ESL X - απόδοση στα Ελληνικά από το "the-ear.net"

Η έννοια του «marmite project»,  κάποιας συσκευής δηλαδή που ενθουσιάζει υπερβολικά μια μερίδα ανθρώπων, ενώ απωθεί περίπου τον ίδιο αριθμό ως αντίβαρο, είναι κάτι με το οποίο η βιομηχανία του ήχου είναι εξοικειωμένη. Αν και είμαι αρκετά βέβαιος ότι οι άνθρωποι της Martin Logan δεν βλέπουν τα προϊόντα τους με αυτόν τον τρόπο, τα χαρακτηριστικά υβριδικά ηλεκτροστατικά ηχεία τους, που συνδυάζουν ένα ηλεκτροστατικό πάνελ για τις υψηλές/μεσαίες συχνότητες με ένα κλασσικό δυναμικό μεγάφωνο για τις χαμηλές, αποτελούν από τη φύση της σχεδίασής τους κάτι σαν «επίκτητη γεύση». Πρέπει να ομολογήσω ότι, για πολλά χρόνια, δεν ήμουν ιδιαίτερα ενθουσιασμένος με τα ηχεία της Martin Logan. Μπορούσα να θαυμάσω τη σχεδίαση τους και κατά στιγμές να απολαύσω αυτό που προσέφεραν, αλλά όχι με τέτοια συνέπεια ώστε να θέλω να ζω μαζί τους καθημερινά. Ενδιαφέρον έχει ότι αυτό άλλαξε όταν άκουσα το αρχικό μοντέλο Electromotion. Το πιο προσιτό υβριδικό της. Αξιοποιούσε τα θεωρητικά πλεονεκτήματα της σχεδίασης με τρόπο που ταίριαζε σε αυτό που αναζητώ σε ηχεία. Και μου άρεσε πάρα πολύ. Δεδομένου ότι το ESL X λαμβάνει υπ'όψιν τις 'αρχές' του Electromotion ενώ μεγενθύνει τις διαστάσεις του, οι οιωνοί ήταν θετικοί ότι θα το αγαπούσα .

Τα μοντέλα Electromotion διαφέρουν από τα μεγαλύτερα υβριδικά Martin Logan κυρίως στον τρόπο λειτουργίας του τμήματος με το δυναμικό μεγάφωνο χαμηλών συχνοτήτων. Στα μεγαλύτερα λοιπόν μοντέλα, αυτό τροφοδοτείται από ενσωματωμένο ενισχυτή, ενώ στα Electromotion είναι παθητικό και βασίζεται στον συνδεδεμένο ενισχυτή της επιλογής σας, για την ισχύ και τροφοδοσία του. Το ESL X διαθέτει ένα ζεύγος οδηγών 203 χιλ. (οκτώ ίντσες) όπου 'κοιτά' στο πίσω μέρος και όχι τον ακροατή (counterfiring) στη βάση του ηχείου. Επιπλέον υπάρχει το bass reflex / port στο κάτω μέρος. Για τη νεότερη αυτή έκδοση, o κατασκευαστής έχει βελτιστοποιήσει το crossover μεταξύ της κλασσικής μονάδας χαμηλών και του πάνελ. Η εταιρεία περιγράφει το τρέχον σύστημα ως φίλτρο «Vojtko topology», το οποίο χρησιμοποιεί ειδικά πηνία αέρος και επαγωγείς χαμηλής DCR με χαλύβδινη κατασκευή, πυκνωτές πολυεστερικού φιλμ σε σειρά και ηλεκτρολυτικούς πυκνωτές χαμηλού DF σε παράλληλη διάταξη. Η μετάβαση προς το πάνελ γίνεται στα 400 Hz και υποστηρίζεται bi-wiring (διπλοκαλωδίωση).

Το πάνελ στο οποίο παραδίδει το crossover τις συχνότητες άνω των 400Hz είναι μια ηλεκτροστατική μονάδα διαστάσεων 102 x 22 εκατοστών, κατασκευασμένη από το υλικό XStat της εταιρείας, το οποίο είναι τόσο λεπτό ώστε να είναι διαφανές. Όπως σε όλα τα ηλεκτροστατικά, το πάνελ απαιτεί ηλεκτρικό ρεύμα επιπλέον της ισχύος του ενισχυτή, οπότε κάθε ESL X πρέπει να συνδέεται σε πρίζα. Κάτι που δυστυχώς δεν έχει αλλάξει σε αυτή την έκδοση του Electromotion είναι ότι για την τροφοδοσία του φέρει φις υπό γωνία 90 μοιρών προς τη μια πλευρά, κάτι που ουσιαστικά αποκλείει τη σύνδεση δύο τέτοιων φις δίπλα-δίπλα σε μια συνηθισμένη διπλή πρίζα πολύπριζου. Μπορώ να φανταστώ ότι θα ενοχλεί ορισμένους.Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του Electromotion είναι ότι, παρόλο που ο συνδεδεμένος ενισχυτής είναι υπεύθυνος για την οδήγηση ολόκληρου του ηχείου, τελικά δεν αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολο φορτίο. Η Martin Logan αναφέρει ευαισθησία 91 dB/W και στην πράξη αυτό φαίνεται ρεαλιστικό. Αν και υποψιάζομαι ότι ισχύς κοντά στα 20 watt (το κατώτερο όριο της προτεινόμενης ισχύος) θα μπορούσε να περιορίσει τα περιθώρια δυναμικών, ο Naim Supernait 3 που χρησιμοποιήθηκε στις δοκιμές, μόλις που πιέστηκε από τα ESL X. Άρα, οι περισσότεροι ιδιοκτήτες δεν θα βρεθούν ιδιαίτερα περιορισμένοι στις επιλογές ηλεκτρονικών τους.

Όποιος ενδιαφέρεται να αγοράσει τα ESL X θα πρέπει να τους διαθέσει και αρκετό χώρο. Αυτό που φαίνεται να αποτελεί έναν γενικό εμπειρικό κανόνα για τα υβριδικά Martin Logan είναι ότι χρειάζονται τουλάχιστον τόση απόσταση από τον πίσω τοίχο/επιφάνεια όση είναι και το μήκος του bass cabinet· δηλαδή της καμπίνας που φιλοξενεί στην μονάδα χαμηλών. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, λίγο πάνω από 50 εκ. Θα έλεγα ότι αυτό είναι απλώς το σημείο εκκίνησης, καθώς σε ορισμένους χώρους θα χρειαστεί να τοποθετηθούν ακόμη πιο μακριά από τους πίσω τοίχους. Κατά τα άλλα, όλα τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά των ESL X μας κάνουν τη ζωή και τη "διαχείριση" τους εύκολη. Θα μπορούσε κανείς να γράψει ότι το συνολικό ύψος των 150 εκ. των ESL X είναι όντως επιβλητικό, αλλά όταν το μισό άνω ηχείο είναι διαφανές, αυτό έχει πολύ μικρότερη οπτική επίδραση. Είναι καλοκατασκευασμένο, με έμφαση στη λεπτομέρεια σε κάθε σημείο, όπως για παράδειγμα τα καρφωτά ποδαράκια (spikes) δαπέδου με ενσωματωμένα προστατευτικά. Μαρτυρούν ένα υψηλό επίπεδο σχολαστικότητας στο σχεδιασμό και την κατασκευή.

Ποιότητα ήχου / εκτιμήσεις.

Το βασικό στοιχείο που έκανε το αρχικό Electromotion να με «κερδίσει» ήταν ότι προσέφερε συνολική απόδοση που χαρακτηρίζεται από ομοιογένεια, ακρίβεια εικόνας και μου προσέφερε 'διασκέδαση'. Έπιανα τον εαυτό μου να διαλέγει απροβλημάτιστα τη μουσική που ήθελα να ακούσω, αντί να ψάχνω κομμάτια που πίστευα ότι «θα πηγαίνουν» στα ηχεία. Η εμπειρία μαζί τους δεν ήταν τέλεια, αλλά θα ανέφερα ως εξαιρετικά ελκυστική. Το ESL X δεν αλλάζει αυτή τη βασική φιλοσοφία ήχου του κατασκευαστή. Μάλιστα, τη βελτιώνει σε ορισμένα σημεία. Και η λέξη «βελτιώνει / ενισχύει» είναι ακριβώς αυτή που έρχεται στο μυαλό όταν μιλάμε για την απόκριση στα χαμηλά. Όλα τα υβριδικά Martin Logan αναφέρουν εξαιρετικά «σεμνές» τιμές χαμηλής αποκοπής (lower roll-off), και τα 41 Hz του ESL X δεν αποτελούν εξαίρεση. Στην πράξη όμως, σε ένα σαλόνι, παρουσιάζει ελάχιστα αντιληπτή πτώση της απόκρισης των μπάσων μέχρι και τη χαμηλή περιοχή των 30 Hz. Αυτό προσδίδει στο άκουσμα του Telephasic Workshop των Boards of Canada πραγματικά εντυπωσιακό βάρος και όγκο. Δεν πρόκειται για μουσική που θεωρείται συνήθως «εύκολη» για ένα ηλεκτροστατικό μοντέλο, αλλά το ESL X αποδεικνύεται πραγματικά ικανό να το αποδώσει σωστά.

Αυτό που επίσης γίνεται άμεσα αντιληπτό είναι ότι η ταχύτητα και η άρθρωση των χαμηλών συχνοτήτων έχουν βελτιωθεί και «δέσει» σημαντικά. Πρόκειται για ένα πιο ευέλικτο και πιο συναρπαστικό ηχείο σε σχέση με τα παλαιότερα Electromotion, και αυτό ωφελεί οτιδήποτε αναπαράγεται μέσα από αυτό. Καθώς το υπέροχο State Of The Art (A.E.I.O.U) του Αμερικανού τραγουδιστή, κιθαρίστα, παραγωγού και βασικού τραγουδοποιού του ροκ συγκροτήματος My Morning Jacket Jim James χτίζεται από το απλό φωνητικό του ξεκίνημα, ένα και μόνο τύμπανο δονείται σε αργά αλλά ολοένα και πιο στακάτα χρονικά διαστήματα. Εδώ, κάθε χτύπημα είναι γρήγορο, βαθύ και απολύτως πειστικό.Αυτό επιτρέπει στο ηλεκτροστατικό πάνελ να ασχοληθεί απερίσπαστο με τη «μαγεία» του — και το κάνει με εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Ο ίδιος ο James ακούγεται συγκλονιστικός· απαλλαγμένος από οτιδήποτε θυμίζει καμπίνα ηχείου, αλλά ταυτόχρονα με μια απτή, χειροπιαστή αίσθηση ρεαλισμού που σου επιτρέπει να σταματήσεις να «ακούς τα μηχανήματα» και να επικεντρωθείς αποκλειστικά στη μουσική. Είναι ένα από τα πιο "τονικά" συναρπαστικά ηχεία που έχω ακούσει κάτω από τις δέκα χιλιάδες ευρώ (~6.700,-€) και διαθέτει τον τρόπο να κάνει τα περισσότερα συμβατικά «ηχεία καμπίνας» να ακούγονται κάπως περιορισμένα και τελικά εγκλωβισμένα.

Πράγμα που βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στο χρόνο που πέρασα με το ESL X είναι ότι όλα αυτά συνοδεύονται από πραγματικές βελτιώσεις στον τρόπο που διαχειρίζεται την κλίμακα (scale), οι οποίες αποτελούν ένα γνήσιο βήμα προς τα εμπρός. Δεν έχω καμία αμφιβολία: παραμένει ένα ηχείο που μπορεί να αναπαράγει υλικό μεγάλης κλίμακας με τρόπο σχεδόν ασύγκριτο. Τα συνοδευτικά έγχορδα στο Burn Out των The Cinematic Orchestra είναι σχεδόν καθηλωτικά. Τόσο έντονα απλώνονται γύρω από τη θέση ακρόασης! Ναι, αυτό είναι ένα διαχρονικό «κόλπο» των Martin Logan.Εκεί όμως που το ESL X γίνεται ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι στο υλικό-μουσική μικρότερης κλίμακας. Το πανέμορφο Impossible Object του Hayden Thorpe δεν είναι ένα κομμάτι που ευνοείται από αυτό που λέμε 'large scale' επιδόσεις και δεν κερδίζει κάτι από το να του αποδίδονται διαστάσεις που κάνουν τον Thorpe να μοιάζει σαν να έχει "πνευμόνια στο μέγεθος τηλεφωνικών θαλάμων". Εκεί όπου παλαιότερες σχεδιάσεις της Martin Logan πρόσθεταν υπερβολική «μεγαλοπρέπεια» είτε τη χρειαζόσουν είτε όχι, εδώ το ESL X διατηρεί την οικειότητα και την αναλογία που απαιτεί το κομμάτι και απλώς δημιουργεί έναν χώρο γύρω του που σου επιτρέπει να εστιάσεις στο πόσο εξαιρετικό το μουσικό έργο είναι.

Η τελική πινελιά βελτίωσης και φινιρίσματος που φαίνεται ότι η Martin Logan έχει ενσωματώσει στο ESL X είναι μια περαιτέρω εξέλιξη αυτού ακριβώς που με είχε κάνει να αγαπήσω τόσο τον προκάτοχό του. Πρόκειται για ένα ηχείο που, πολύ απλά, είναι απολαυστικό. Τον τελευταίο καιρό έχω επιστρέψει αρκετά στον κατάλογο των Beastie Boys και ο τρόπος με τον οποίο τα Martin Logan αποδίδουν το An Open Letter to NYC είναι μια πηγή καθαρής χαράς. Κάθε γρήγορη μουσική συλλαβή αποδίδεται με σχεδόν τέλεια καθαρότητα και η (εξαιρετικά μιξαρισμένη) παραγωγή απλώνεται γύρω και μέσα στον χώρο του ακροατή. Όμως, περισσότερο από κάθε τεχνική αρτιότητα, στο φινάλε αυτό που μένει είναι ότι σε κάνει να κουνάς ρυθμικά το σώμα σου, να χτυπάς το πόδι στο τέμπο και να εμπλέκεσαι συναισθηματικά, με έναν τρόπο που πάντοτε θεωρούσα απαραίτητο.

Συμπέρασμα

Το τελικό αποτέλεσμα έρχεται ως μια πρόταση που απομακρύνει τον δημιουργό του από την κατηγορία του «love it or leave it» περισσότερο από οτιδήποτε έχω ακούσει μέχρι σήμερα από την συγκεκριμένη εταιρία. Και αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι — για να τεντώσουμε αυτή τη μεταφορά μέχρι τα όριά της — το “love it or leave it” εξακολουθεί να υπάρχει· απλώς μέσα σε μια «συνταγή» που πρόκειται να αρέσει σε πάρα πολλούς, ακόμη κι αν δεν είναι πάντα φίλοι μιας συγκεκριμένης σχολής ηχείων. Πρόκειται για το πιο ενδιαφέρον, ικανό και απολαυστικό μοντέλο που έχω δοκιμάσει μέχρι σήμερα από τη Martin Logan. Όποιος διαθέτει το χώρο για να το αφήσει να «τραγουδήσει», αξίζει σίγουρα να το ακούσει .

---------------------------------------

Τεχνικές Προδιαγραφές

Τύπος: Δίδρομο (2-way) υβριδικό ηλεκτροστατικό ηχείο
Συχνότητα crossover: 400 Hz

Μονάδες οδήγησης (Drive units):

Χαμηλές συχνότητες (Bass): 2 x 8 ίντσες (203 χιλ.) μεγάφωνα με χάρτινο κώνο μεγάλης διαδρομής (extended throw)

Μεσαίες/Υψηλές (Mid/Tweeter): Ηλεκτροστατικός μετατροπέας 102 x 22 χιλ.

Ονομαστική απόκριση συχνότητας: 41 – 22.000 Hz (±3 dB)
Ονομαστική εμπέδηση: 6 Ohm

Συνδέσεις: Ακροδέκτες bi-wire (διπλής καλωδίωσης)
Ευαισθησία: 91 dB @ 2,83 V / 1 m

Διαστάσεις (Υ x Π x Β): 1503 x 238 x 526 χιλ.
Βάρος: 23,6 κιλά έκαστο

Φινιρίσματα: μαύρο, γυαλιστερό μαύρο (gloss black)
Εγγύηση: 5 χρόνια για το ηλεκτροστατικό πάνελ (ESL)

------------------------

Τα ηλεκτροστατικά ηχεία της Martin Logan εδρεύουν και αυτά στο κατάστημα της Heaven Audio όπου διατείθενται προς ακροάσεις.

Σας προσκαλούμε να τα γνωρίσετε στο Home Audio Hi-Fi & High-End κατάστημα μας:

Heaven Audio 

Τιμή: Από 6.239,98 € έως 6.719,98 € ·